Chu Dịch Thiền Giải

LỜI MỞ ĐẦU

KINH DỊCH là sách tượng số để bói toán xem cát hung, và lại là sách lý học giải thích, luận bàn về lẽ biến hoá vô tận và diệu kỳ trong trời đất, cùng hành động thao thủ của con người. Đó là một trong những kháng thư thâm áo nhất trong kho tàng kinh điển phương Đông, và có lẽ là cuốn sách kỳ lạ nhất thế giới vì không có một chữ nào, ngoài hai ký hiệu âm dương!

Kinh Dịch là một kỳ thư thiên cổ nên không thể có một lời luận bàn nào về nó khiến người ta hoàn toàn thỏa mãn được cả. Mỗi tác phẩm luận bàn về kinh Dịch đều đứng ở từng góc độ khác nhau. Các góc độ đó có thể xung khắc hay hài hòa với nhau, nhưng đều giúp chúng ta có cái nhìn đầy đủ hơn về kinh Dịch. Nội dung của kinh Dịch vẫn mãi mãi là một huyền án lơ lững thách đố trí thông minh của con người.

Hệ từ nói: “Dịch chi vi thư dã, bất khả viễn, vi đạo đã lũ thiên, biến động bát cư, chu lưu lục hư, thượng hạ vô thường, cương nhu tương dịch; bất khả vi điển yếu, duy biến sở thích.” (Sách Dịch không thể để lìa xa được; đạo Dịch luôn dời đổi, biến động chứ không ở yên một chỗ, trôi chảy bao quanh khắp cả sáu cõi, đi lên đi xuống không theo quy luật nhất định nào, cương nhu thay đổi nhau, không thể lấy nó làm chuẩn mực cố định, mà chỉ thích hợp với sự biến hóa thay đổi). Chín chữ “bất khả vi điển yếu, duy biến sở thích” nói lên được toàn bộ tông chỉ của Dịch học, hợp với phong thái “vô khả vô bất khả” của đức Khổng Tử và tinh thần phá chấp “ưng vô sở trụ” của Thiền tông. Dịch vốn vô thể, nên không thể đem cái tâm cố chấp hay những kiến thức từ chương mà đọc Dịch. Dù không hoàn toàn mang tính siêu lý đầy bí hiểm như các cuốn ngữ lục Thiền tông, nhưng kinh Dịch là tác phẩm ngoại lý, cho nên nếu chỉ dùng lý trí để đọc Dịch thì khó lòng cảm nhận huyền nghĩa của nó.

“Nhân giả kiến chi vị chi nhân, trí giả kiến chi vị chi trí”. Kẻ nhân thấy đạo gọi là nhân, kẻ trí thấy đạo gọi là trí (Hệ từ). Đem con mắt bốc phệ đọc Dịch thì Dịch là sách bói toán chiêm đoán lẽ huyền vi của tạo hóa, đem con mắt Lão Trang đọc Dịch thì Dịch là huyền lý của Lão Trang, đem cái nhìn của tượng số đọc Dịch thì Dịch là tượng số, đem con mắt Thiền đọc Dịch thì Dịch chính là Thiền. Cùng đích của đọc Dịch là biến Dịch thành cái của riêng ta, mà Dương Từ Hồ đời Tống gọi là “kỷ dịch”. Cảm nhận được Dịch nông hay sâu đều tùy thuộc sự thông tuệ và cơ duyên của từng người. Đến bậc thánh như đức Khổng tử mà còn bảo “Năm mươi tuổi mới nên đọc kinh Dịch”. Vị vạn thế biểu đó rất sâu sắc khi nêu lên lời cảnh báo trên, vì Ngài su ngại khi cái sở học chưa đủ hàm súc, kinh nghiệm và công phu hàm dưỡng chưa đủ sâu dày, mà đọc Dịch thì cái sở tri đó nhiều khi bị lệch.

Trí Húc đại sư là bậc cao tăng thông tuệ thời Minh mạt, muốn dung thông giáo lý Nho và Phật, dùng Thiền để xiển dương Dịch, và dùng Dịch để hiển bày Thiền. Đại sư đem con mắt Thiền để đọc Dịch và chú giải thành cuốn Chu Dịch Thiền Giải này. Nói là “Thiền giải” nhưng sư là bậc bác lãm quần thư, nên trong tác phẩm dung hợp nhiều tư tưởng Thiên Thai tông, Tịnh Độ tông, cùng các điển cố từ Tứ thư, Ngũ kinh của Nho gia.

Tôi nhân đọc bộ Chu Dịch Thiền Giải này, thấy có nhiều kiến giải mới lạ, có thể giúp chúng ta đi vào Dịch qua nẻo của Thiền, và có thể dùng Thiền mà hiểu Dịch nên cố gắng dịch ra tiếng Việt. Từ xưa đến nay, kinh Dịch vẫn mãi mãi là một thách thức đối với mọi sự lĩnh hội, lại thêm phần chú giải cuốn Chu Dịch Thiền Giải cũng mang ý nghĩa sâu xa u áo, văn tự súc tích mà cổ kính, do đó bản dịch này khó lòng chuyển tải trọn vẹn nội dung của nó, mà chỉ mong giúp bạn đọc có được thêm một cái nhìn mới nữa về kinh Dịch, trong tinh thần “Đồng quy nhi thù đồ, nhất trí nhi bách lự ” của phương Đông.

Sài Gòn, Trọng đông, năm Canh Dần 2010

Dịch giả cẩn chi

=*=*=*=*=*=*=*=*=

Sách cũng có bán tại DAVIBOOKS - SÁCH ĐẤT VIỆT, chi nhánh:

-  A30/9 QL50, Bình Hưng, Bình Chánh, TP.HCM (028. 6265 2039)

Davibooks đem đến cho Quý độc giả những cuốn sách mới nhất, nhanh nhất, và chất lượng nhất.